Sıvılaştırılmış hava yeni bir enerji kaynağı olabilir mi?
Aralıklı çalışan yenilenebilir enerji santrallerinde enerji depolamak için sıvı nitrojen üreten bir grup firma tarafından geliştirilen bu konseptin ayrıca otomobil motorlarındaki pistonları sürmek için de kullanılabileceği düşünülmüş.
Londra’daki Highview Power Storage firması 4,5 milyon dolar yatırım ile İskoçya’da enerji depolamak üzere bir sıvılaştırılmış hava tesisi kurmuş. Eğer başarılı sonuçlar alınırsa İngiltere hükümeti tesisin ticarî hale gelebilmesi için şirkete fon sağlayacak.
Bilindiği gibi yenilenebilir enerji santrallerinde kararlılık (stabilite) önemli bir sorun. Çünkü güneş ve rüzgar gibi doğal olayların kesinleşmiş bir devamlılığı mümkün olmuyor. Bu sebeple yenilenebilir enerji tesislerinde enerji depolama, gücün kararlılığının sağlanması açısından oldukça önemli. Yenilenebilir enerji tesislerinin giderek arttığını ve enerji temininde üst sıralara çıkacağı göz önüne alınırsa çok uzu sürelerde kararlı enerji sağlayacak enerji depolama sistemlerinin gerekliliği daha iyi anlaşılıyor.
Burada maliyetler önemli bir kriter oluşturuyor. Elektrik Güç Araştırmaları Enstitüsü (Electric Power Research Institute)‘nden araştırmacı Haresh Kamath, “enerji depolama mekanizmasına baktığımızda düşük maliyetli malzemeler ve oldukça basit bir işleyiş arıyoruz. Böylece kolaylıkla uygulanabilir ve faturaları da kabartmaz.” şeklinde konuşuyor.
Fikir, 1890 yılında Charles Tripler isimli bir mucidin havayı çok düşük maliyetle soğutarak sıvılaştıran bir yöntem geliştirmesine dayanıyor. Tripler ayrıca sıvılaştırılmış havanın ısıtılarak bir buhar türbinini de çalıştırabileceğini gösterdi. Tripler o dönemde basının büyük ilgisini çekti ve icadını ticarileştirmek için çok para harcadı ancak bir süre sonra yatırımcıların ilgisini kaybetti. Şimdi ise bu eski fikir yeniden hayat bulmak üzere tekrar şekilleniyor.
Yukarıda bahsettiğimiz gibi sıvılaştırılmış hava enerji depolamanın yanında motorlarda da kullanılabilir. Peter Dearman isimli bir mucit motorda ısı değiştirmek için ısı eşanjörleri kullanmak yerine antifriz kullanan kompakt bir sistem geliştirdi. Dearman’ın yaptığı prototipi aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.
Videodan anlaşıldığı gibi, sıvılaştırılmış hava ile motoru çalıştıran mucit, daha sonra icadını bilimsel ve teknik araştırma için ilgili bir kuruma götürüyor ve burada icadın daha teknik inceleme ve analizleri yapılıyor. Ülkemizdeki çalışmalar için önemli bir örnek teşkil etmeli…
